Καστανιώτης Αυτοί που σηκώθηκαν απ' τη γη

Το βιβλίο αυτό του Ζοζέ Σαραμάγκου, που δημοσιεύτηκε το 1980 και εκδίδεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, εξεικονίζει τον αγώνα ενός λαού να ξεπεράσει αιώνες καταπίεσης, εκμετάλλευσης και κοινωνικής ανισότητας. Η περίτεχνη αφήγηση, προσωπική και αυτοβιογραφική, παρακολουθεί την πορεία της οικογένειας Μάου-Τέμπο. Πρόκειται για φτωχούς αγρότες που μοιάζουν αρκετά με τους προγόνους του ίδιου του συγγραφέα. Η ζωή αυτών των ανθρώπων, γεμάτη κόπο και ιδρώτα, εκτυλίσσεται σε μια μαρτυρική περιοχή της νότιας Πορτογαλίας. Στο φόντο εξελίσσονται σημαντικά γεγονότα, εθνικά και διεθνή, όπως η έλευση της δημοκρατίας στη χώρα, οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι, καθώς επίσης η απόπειρα δολοφονίας κατά του δικτάτορα Σαλαζάρ. Όμως τίποτα δεν επηρεάζει πιο πολύ τους χαρακτήρες από την προοπτική να υπάρξουν αλλιώς, τίποτα δεν ανακινεί μέσα τους την ελπίδα περισσότερο από την ανατρεπτική ιδέα της δικαιοσύνης. Το μυθιστόρημα Αυτοί που σηκώθηκαν απ’ τη γη είναι ένα σημαντικός σταθμός στη δημιουργική πορεία του μετέπειτα νομπελίστα. Βιβλίο οδύνης αλλά και μεγάλης αγάπης, ένας συγκινητικός φόρος τιμής στους άντρες και στις γυναίκες που τον διαμόρφωσαν.

«Το βιβλίο τιτλοφορείται Αυτοί που σηκώθηκαν απ’ τη γη. Γιατί, κατά βάθος, οι άνθρωποι σηκώνονται απ’ τη γη, σηκώνονται τα σταροχώραφα, στη γη είναι που σπέρνουμε, στη γη είναι που γεννιούνται τα δέντρα, και απ’ τη γη, εντέλει, μπορεί να σηκωθεί ένα βιβλίο».

Ζοζέ Σαραμάγκου